Musea en digitalisering:

het laatste nieuws

How can museums approach digital transformation in a way that stays true to their values and societal role? The toolkit ‘10 ideas for purpose-driven digital leadership in museums’ offers inspiration and guidance for cultural institutions in the digital age.

Je website is (bijna) digitaal toegankelijk – gefeliciteerd! Daar mag je trots op zijn. De weg ernaartoe was waarschijnlijk lang en soms ingewikkeld. Maar nu begint misschien wel het belangrijkste deel: zorgen dat je site toegankelijk blijft.

Hoe houd je je website toegankelijk, ook als er nieuwe content, functies of collega’s bijkomen? En nog belangrijker: hoe zorg je ervoor dat jij als marketeer niet de enige blijft die zich inzet voor digitale toegankelijkheid?

Digitaal erfgoed dreigt verloren te gaan door stijgende opslagkosten en beperkte expertise bij erfgoedorganisaties. Een verkenning van VHIC in opdracht van het Netwerk Digitaal Erfgoed bracht deze uitdagingen in kaart. Een nieuwe collegagroep werkt aan oplossingen en de eerste basismaatregelen zijn beschikbaar. In dit artikel vind je concrete stappen waarmee je direct aan de slag kunt.

Het Victoria & Albert Museum (V&A) is ’s werelds grootste museum voor toegepaste kunst. Maar hoe vertaal je die naar een ervaring die kinderen van 10 tot 14 jaar aanspreekt? De oplossing werd gevonden in ‘Mused’, een op maat gemaakt online platform. Met interactieve quizzen, DIY-projecten en blogs over populaire cultuuriconen zoals Harry Styles en Barbie, sluit ‘Mused’ aan bij de interesses van jongeren, terwijl het hen subtiel kennis laat maken met de rijke collectie van het V&A.

Steeds meer mensen willen erfgoed digitaal kunnen vinden. Om dat mogelijk te maken, werkt de erfgoedsector hard aan het toegankelijk maken van haar collectiedata. Zodra die informatie publiek wordt gedeeld, gelden nieuwe eisen aan de kwaliteit. De publicatie ‘Grip op je data’ laat zien hoe de kwaliteit van collectiedata in kaart kan worden gebracht.

Subsidiegevers en financiers, dataproducenten en depotgevers, consumenten en andere gebruikers moeten erop kunnen vertrouwen dat organisaties digitale collecties voor de lange termijn veiligstellen. Met een gecertificeerd archief bewijs je deze betrouwbaarheid. De Wegwijzer Certificering helpt hierbij en richt zich op CoreTrustSeal-certificering, wereldwijd de meest gebruikte standaard voor betrouwbare digitale archieven.

Hoe AVG-proof is jouw organisatie?

DEN merkt op dat veel culturele organisaties vragen hebben over privacy en de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming). Wat kun je doen om de grip op je gegevens te versterken, ook als je te maken hebt met AI-tools of afhankelijk bent van grote techbedrijven? DEN deelt kennis om dit makkelijker te maken:
✔️ Praktische tips voor AVG-proof werken
✔️ Tools om privacybeleid binnen je organisatie op de kaart te zetten
✔️ Specifieke ondersteuning voor culturele instellingen

Uit een onderzoek van DEN in 2023 bleek dat 3 op de 10 culturele organisaties de afgelopen 3 jaar te maken hebben gehad met een cyberincident. De CyberVeilig Check voor culturele instellingen helpt je door middel van een actielijst met begrijpelijke instructies om -vandaag nog- je basisbeveiliging op orde te brengen. Dus, ga vandaag nog aan de slag en kijk snel waar de basisbeveiliging van jouw museum beter kan.

Frans Hals Museum en Teylers Museum werken samen aan een Online Museumplatform. Dit platform stelt musea in staat een website te creëren en te onderhouden, en is ontstaan vanuit het besef dat museum websites vrijwel dezelfde functionaliteiten hebben en dezelfde interactiepatronen kennen.

In een steeds digitalere wereld is het van essentieel belang dat iedereen toegang heeft tot informatie en diensten. Ook in de culturele sector. De Europese Unie en Nederland vinden dit ook. Vanaf juni 2025 gaat de European Accesibiltiy Act in. Hiervoor worden o.a. websites met ticketshops (dus ook die van culturele instellingen) verplicht om te voldoen aan toegankelijkheidseisen. Tijd om aan de slag te gaan!

De Museumvereniging is partner van Samen Digitaal Veilig, een initiatief van branche- en beroepsorganisaties in samenwerking met MKB-Nederland en met steun van ministeries van Justitie en Veiligheid en Economische Zaken. Als partner van Samen Digitaal Veilig zetten we ons als Museumvereniging in voor een digitaal veilige en weerbare sector.

Met Samen Digitaal Veilig kan je als museum kosteloos de eerste stappen zetten om digitaal veiliger te worden door middel van een startpakket. Hierin krijg je acht trainingsvideo’s voor medewerkers, veiligheidsvragenlijsten en een leverancierscheck. Het resultaat wordt gepresenteerd op een overzichtelijk veiligheidsdashboard. Daardoor heb je als museum direct een goed beeld van hoe digitaal veilig je bent. Hierbij is er ook een vrijblijvende optie om te upgraden naar een NIS2 abonnement om een aantoonbaar cybersercurityniveau te halen

Wil je je collectie online delen met een breed publiek? De digitaal-erfgoed-coaches van de provinciale erfgoedhuizen helpen het hele erfgoedveld vooruit – van historische verenigingen tot musea en archieven. Ze adviseren over collectie-informatiesystemen, auteursrechten, online zichtbaarheid en meer, via persoonlijk advies en cursussen.

In onze kennisbank houden we een overzicht bij van alle belangrijke wet- en regelgeving voor musea op het gebied van digitalisering.

Als je werken van anderen wilt delen, heb je te maken met auteursrechten. Bijvoorbeeld bij het ontsluiten van (digitale) collecties. Weet jij met welke rechten je te maken hebt?

De werkgroep Digitale Transformatie van NEMO heeft een nieuw rapport gepubliceerd. Ontdek hoe musea online en offline publieksmeting kunnen integreren om betekenisvolle bezoekerservaringen te creëren met onze nieuwste publicatie.

De publicatie behandelt drie hoofddoelen:

1. Het verdiepen van het begrip van de behoeften, motivaties, besluitvormingsprocessen en verwachtingen van digitaal publiek.
2. Het presenteren van een systematische aanpak voor het meten van zowel digitaal als fysiek publiek, zodat musea zinvolle onderzoekspraktijken en strategieën kunnen ontwikkelen.
3. Het bieden van gedetailleerde methodologieën uit 8 goede praktijkvoorbeelden uit heel Europa, waarin wordt getoond hoe musea met succes gezamenlijke metingen van digitaal en fysiek publiek uitvoeren.

Op pagina 44 vind je een praktische roadmap die musea van alle formaten begeleidt bij het integreren van Digital Audience Measurement (DAM) in hun werkwijze.

The publication offers an actionable framework for reimagining the museum experience. It introduces the Holistic Visitor Journey Model, a comprehensive approach that integrates physical, digital, and emotional elements to enhance audience engagement and foster deeper connections with communities.

Future Museum is a project by MUSEUM BOOSTER, a Vienna-based agency focused on innovation and digital transformation in museums. It is a unique research platform aimed at helping museums apply cutting-edge know-how in their strategic planning. With the input of leading applied research organisations, the Future Museum community, formed of museums and cultural leaders, public authorities, and innovators, comes together in the exchange of ideas, experiences, and benchmarks.

Hoe kun je als culturele organisatie AI op een (meer) verantwoorde manier gebruiken? De roep om beleid, kaders of richtlijnen wordt steeds luider. Ook vanuit wetgeving wordt beleid over AI-gebruik vereist. Dit stappenplan van DEN biedt culturele organisaties praktische handvatten om direct aan de slag te gaan: schrijf een AI-beleid dat aansluit bij de visie en waarden van je organisatie.

Ontdek de kennisbank voor de cultuursector. DEN’s AI-chatbots zijn er om jouw werk gemakkelijker te maken. Stel je vragen over subsidie, marketing, digitale vaardigheden, educatie en toegankelijkheid aan onze chatbots.

AI heeft overduidelijk ingrijpende gevolgen voor makers in de culturele en creatieve sector. Welke rol heeft onze overheid als het gaat om de omgang met en de gevolgen van AI? Vraagt het een meer afwachtende houding, omdat Europees beleid eerst uitgekristalliseerd moet worden, of is een meer anticiperende houding nodig? De Raad voor Cultuur werkt momenteel aan een advies over de impact van AI op makers, met aanbevelingen voor de minister en de sector.

De opkomst van AI roept vragen op: hoe verandert deze technologie onze manier van werken, creëren en organiseren? Tijdens de DEN Conferentie 2025 bleek opnieuw hoe groot de impact is – én hoeveel kansen er liggen. Daarom ontwikkelde DEN praktische tools en programma’s die je helpen om AI op een verantwoorde en effectieve manier toe te passen binnen jouw werkpraktijk.

De Europese AI-Act is er. Deze baanbrekende wetgeving reguleert AI-gebruik in de EU, met als doel de veiligheid en grondrechten van burgers te beschermen. Maar wat betekent dit voor culturele organisaties? DEN gaat in op wat de Europese AI-act inhoudt en daarbij een aantal tips om je organisatie voor te bereiden op de AI-Act.

AI inzetten voor je digitaal erfgoed? Van pratende historische figuren op exposities tot goed doorzoekbare documenten – het kan! Het nieuwe kennisdocument ‘AI en Erfgoed’ van KVAN en het Netwerk Digitaal Erfgoed helpt je op weg om AI verantwoord in te zetten. Met zowel AI-toepassingen als juridische kaders en praktijkcasussen.

Het aantal generatieve AI-tools is sinds de introductie van ChatGPT 3.5 in oktober ’23 geëxplodeerd. Wat is er eigenlijk allemaal mogelijk met deze tools? En hoe bepaal je als cultuurprofessional welke tools voor jou relevant zijn? DEN helpt je bij het selecteren en toepassen van de meest gebruikte generatieve AI-tools.

NEMO heeft drie aanbevelingen gepubliceerd over de ontwikkeling van AI in de museumsector. De aanbevelingen werden besproken en gepresenteerd aan beleidsmakers tijdens een internationale conferentie in Brussel op 20 maart.

Met alle berichtgeving in de media kan het je niet zijn ontgaan dat er (internationaal) momenteel veel te doen is over AI en auteursrechten. Maar hoe zit de vork nu precies in de steel? DEN geeft je antwoorden en tips.